ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රභූ බංගලා හා වලව් සංස්කෘතිය අතර සුවිශේෂී ස්ථානයක් හිමිවන මඩුවන්වෙළ වලව්ව, සබරගමුව පළාතේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ කොළොන්න කෝරළයේ පිහිටි විස්මිත වාස්තු විද්‍යාත්මක හා ඓතිහාසික නිර්මාණයකි.
ඓතිහාසික පසුබිම හා ආරම්භය
ආරම්භය: මෙම වලව්වේ ඉතිහාසය 17 වන සියවස දක්වා (II වන රාජසිංහ රජ සමය) දිව යයි.
නමේ අභිප්‍රාය: වලසුන් ඇල්ලීම සඳහා අටවන ලද “මඩුවක්” පැවති භූමිය පසුව “මඩුවන්වෙළ” ලෙස ප්‍රසිද්ධ වූ බව පැවසේ.
ලන්දේසි සටන හා නින්දගම: II වන රාජසිංහ රජුගේ යුගයේදී, ලන්දේසීන් සමඟ පැවති සටනකදී දක්ෂ ලෙස සටන් වැදී සුදු ගොනෙකු මරා දැමූ මඩුවන්වෙළ මහ දිසාවගේ වීරකම අගය කරමින් රජු විසින් මෙම මුළු කොළොන්න කෝරළයම නින්දගමක් ලෙස පවරා දී ඇත.
විශේෂ සන්ධිස්ථානය: වලව්වට වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධියක් සහ විශාල දියුණුවක් ලඟා කර දුන්නේ ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයේ ප්‍රබල චරිතයක් වූ වික්‍රමසිංහ විජයසුන්දර ඒකනායක අබේකෝන් මුදියන්සේලාගේ පුංචි බණ්ඩා මඩුවන්වෙළ (මඩුවන්වෙළ දිසාව) විසිනි.
වාස්තු විද්‍යාත්මක සුවිශේෂතා
මඩුවන්වෙළ වලව්ව යනු එකල පැවති දේශීය වාස්තු විද්‍යාව, ලන්දේසි හා ඉංග්‍රීසි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පයන්ගේ එකතුවෙන් තැනූ නිර්මාණයකි.
කාමර හා මැද මිදුල්: පූර්ණ විභූතිය පැවති සමයේ මෙහි කාමර 121 ක් සහ මැද මිදුල් 21 ක් පැවති බව කියැවේ. (වර්තමානයේ ඉතිරිව ඇත්තේ කාමර 43 ක් සහ මැද මිදුල් කිහිපයක් පමණි).
පැරණි පෝසිලේන් අල්ලන ලද ගෙබිම: වලව්වේ ශාලා කිහිපයක ගෙබිම අලංකාර කර ඇත්තේ එක්සත් රාජධානියෙන් (Victoria era) සහ ඕලන්දයෙන් ගෙනෙන ලද අලංකාර රටා සහිත පැරණි පිඟන් කෝප්ප කැබලි (Porcelain tiles) හා කැඩුණු රටා tiles එකතු කිරීමෙනි.
දොර උළුවහු වල සුවිශේෂත්වය: වලව්වේ ඇතුළු වන දොරටු සියල්ලම පාහේ උසින් අඩු ලෙස තනා ඇත. විදේශිකයන් හෝ අමුත්තන් ඇතුළු වන විට හිස නමා (ගෞරව දක්වා) ඇතුළු විය යුතු වන පරිදි සහ ආරක්ෂිත උපක්‍රමයක් ලෙස මෙය නිර්මාණය කර ඇත.
අලංකාර කැටයම්: දේශීය කොස්, නැදුන්, බුරුත වැනි දැව භාවිතයෙන් කළ අලංකාර ලී කැටයම්, උළුවහු සහ ජනෙල්වල අදටත් දැකගත හැක.
විනිශ්චය ශාලාව හා සිරගෙය: මඩුවන්වෙළ දිසාව තමාගේ බලප්‍රදේශය තුළ නීතිය හා සාමය පවත්වා ගැනීම සඳහා වලව්ව තුළම විනිශ්චය ශාලාවක් සහ වැරදිකරුවන් රඳවා තැබීමට සිරගෙයක් (Dungeon) පවත්වාගෙන ගොස් ඇත.
මඩුවන්වෙළ දිසාවගේ චරිතාපදානය
අභීත නායකත්වය: ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවට පවා යටත් නොවූ, සබරගමුවේ බලවත්ව සිටි කෙළින් වැඩකළ ප්‍රභූවරයෙකි.
ඉංග්‍රීසීන්ට එරෙහි අභියෝගය: තම භූමියට පැමිණෙන සුදු ජාතිකයන්ට පවා තමාගේ නීතියට යටත්ව කටයුතු කිරීමට බලකළ අභීත චරිතයක් ලෙස ඉතිහාසයේ සඳහන් වේ.
සංස්කෘතික සේවය: දේව his/පන්සල් නඩත්තු කිරීම, පෙරහැර සංවිධානය කිරීම සහ ප්‍රදේශයේ ජනතාවට සහන සැලසීම වෙනුවෙන් විශාල සේවයක් ඉටු කළේය.
වර්තමාන තත්ත්වය හා සංචාරක අනාගතය
ජාතික උරුමයක් ලෙස: දැනට මඩුවන්වෙළ වලව්ව ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා දෙපාර්තමේන්තුව යටතේ සුරක්ෂිත පෞරාණික ස්මාරකයක් ලෙස නඩත්තු වේ.
නව සංචාරක පිබිදීම: සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය අචාර්ය හිනිදුම සුනිල් සෙනෙවි මහතා ඇතුළු පිරිසගේ මෑතකාලීන නිරීක්ෂණයත් සමඟ, සබරගමුව පළාතේ ප්‍රධාන සංස්කෘතික හා පාරිසරික සංචාරක මධ්‍යස්ථානයක් (Cultural & Eco-Tourism Hub) ලෙස මෙය සංවර්ධනය කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටී.
ප්‍රවේශ මාර්ග: රත්නපුර – ඇඹිලිපිටිය/කොළොන්න මාර්ගය ඔස්සේ ඉතා පහසුවෙන් ළඟාවිය හැක. (උඩවලව ජාතික වනෝද්‍යානය, සින්හරාජ වනාන්තරය සහ මඩුවන්වෙළ වලව්ව එකම සංචාරක කලාපයක් ලෙස බද්ධ කිරීමේ හැකියාව පවතී).
ඓතිහාසික මඩුවන්වෙළ වලව්ව කේන්ද්‍ර කරගනිමින් නව සංචාරක කලාපයක් ඇති කිරීමේ අරමුණින් බුද්ධශාසන, ආගමික හා සංස්කෘතික කටයුතු අමාත්‍ය ආචාර්ය හිනිදුම සුනිල් සෙනෙවි සබරගමුව කොළොන්න කෝරළයේ පිහිටි සුවිශේෂ සංස්කෘතික උරුමයක් වන මඩුවන්වෙළ වලව්ව නිරීක්ෂණය කිරීමේ චාරිකාවක නිරත විය.
ඉදිරියේ දී ශ්‍රී ලංකාව තුළ සිදු කෙරෙන සංචාරක කර්මාන්තය ප්‍රවර්ධනය කිරීමේ ජාතික කාර්යයේදී, සබරගමුව පළාතේ කේන්ද්‍රීය සංචාරක මධ්‍යස්ථානයක් ලෙස මඩුවන්වෙළ වලව්ව ප්‍රවර්ධනය කරමින් වැඩිදියුණු කිරීම මෙම නිරීක්ෂණ චාරිකාවේ මුඛ්‍ය අරමුණ විය.
ඒ අනුව මෙම ඓතිහාසික පරිශ්‍රය ආශ්‍රිතව නව යටිතල පහසුකම් සංවර්ධනය කිරීම ඇතුළු ඉදිරි කටයුතු කඩිනම් කිරීම පිළිබඳව අමාත්‍යවරයා විසින් අදාළ නිලධාරීන්ට අවශ්‍ය උපදෙස් ලබා දෙන ලදී.
මෙම සුවිශේෂ අවස්ථාව සඳහා අමාත්‍යතුමා සමග පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී ශාන්ත පද්ම කුමාර, පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී උපුල් කිත්සිරි, පුරාවිද්‍යා අධ්යක්ෂ ජනරාල් සෙනරත් වික්‍රමසිංහ, රත්නපුර ප්‍රාදේශීය පුරාවිද්‍යා සහකාර අධ්යක්ෂ හේමමාලි විජේසිංහ, ඇඹිලිපිටිය නගරාධිපති ගාමිණි කීර්තිලාල් යන මහත්ම මහත්මීන් ඇතුළු පිරිසක් ද සහභාගී වූහ.