- මුළු ළමා ජනගහනය: ලෝකය පුරා වයස අවුරුදු 18ට අඩු ළමයින් බිලියන 2.3 ක් (කෝටි 230 ක්) ජීවත් වෙති.
- බහුමාන දරිද්‍රතාව: අඩු හා මධ්‍යම ආදායම් ලබන රටවල ළමයින් මිලියන 417 ක් (කෝටි 41.7 ක්) මූලික අවශ්‍යතා (ආහාර, සෞඛ්‍ය, අධ්‍යාපනය, නිවාස, සනීපාරක්ෂාව, පිරිසිදු ජලය) අතරින් අවම වශයෙන් දෙකක දැඩි හිඟයකින් පෙළෙති.
- මූල්‍ය දරිද්‍රතාව: ලෝක ළමා ජනගහනයෙන් 19% කට වැඩි පිරිසක් දිනකට ඇමරිකානු ඩොලර් 3 කට වඩා අඩු ආදායමකින් ජීවත් වන අන්ත දරිද්‍රතාවයට ගොදුරු වී සිටිති.
- යුද්ධ සහ ගැටුම්: 2024 වන විට ළමයින්ගෙන් 19% ක් ගැටුම් සහිත ප්‍රදේශවල ජීවත් වන අතර, ළමා අයිතිවාසිකම් උල්ලංඝනය කිරීම් 2023 ට වඩා 25% කින් ඉහළ ගොස් ඇත.
2. ශ්‍රී ලංකාවේ තත්ත්වය සහ ජනගහන විපර්යාසය (2024 සංගණනය)
- ළමා ජනගහනය: ශ්‍රී ලංකාවේ වයස අවුරුදු 18ට අඩු ළමයින් 5,593,304 ක් (ලක්ෂ 55.93 ක්) සිටින අතර, එය මුළු ජනගහනයෙන් 25.7% කි (සෑම පුද්ගලයන් 4 දෙනෙකුගෙන් එක් අයෙකුට වඩා ළමයෙකි).
- ළමා ජනගහන අනුපාතය අඩුවීම: 1946 දී මුළු ජනගහනයෙන් 12.9% ක් වූ වයස අවුරුදු 0–4 අතර කුඩා ළමා අනුපාතය, 2024 වන විට 5.6% දක්වා ශීඝ්‍රයෙන් පහත බැස ඇත.
- වැඩිහිටි ජනගහනය ඉහළ යාම: වයස අවුරුදු 60 ට වැඩි ජනගහනය 2012 දී පැවති 12.4% සිට 2024 දී 18% දක්වා වේගයෙන් ඉහළ ගොස් ඇත.
3. දරිද්‍රතා චක්‍රය සහ විසඳුම්
ළමා දරිද්‍රතාව ➔ පෝෂණ හිඟය ➔ අධ්‍යාපන බාධා ➔ කුසලතා හිඟය ➔ වැඩිහිටි දරිද්‍රතාව
මෙම විෂම චක්‍රය බිඳ දැමීම සඳහා UNICEF ආයතනය නිර්දේශ කරන ප්‍රධාන පියවර:
- ළමා කේන්ද්‍රීය සමාජ ආරක්ෂණ පද්ධති: පවුල් සඳහා සෘජු ආදායම් සහ සහනාධාර ලබා දීම.
- ගුණාත්මක අධ්‍යාපනය සහ සෞඛ්‍යය: සැමට සම සෞඛ්‍ය, පෝෂණ සහ නිදහස් අධ්‍යාපන පහසුකම් තහවුරු කිරීම.
- මූලික යටිතල පහසුකම්: පිරිසිදු පානීය ජලය සහ සනීපාරක්ෂක පහසුකම් සපයා දීම.
- නීතිමය සහ සමාජීය ආරක්ෂාව: ළමා අපචාර, සූරාකෑම් සහ ඩිජිටල් අවදානම් වලින් ළමයින් ආරක්ෂා කිරීමේ පද්ධති ශක්තිමත් කිරීම.