අසාධාරණයට එරෙහි ජනහඬක්ද, බිය හා වෛරය අවුස්සන ශාපයක්ද?
සමාජ මාධ්‍යයේ වේගයෙන් හුවමාරු වන වස්කවියක් මේ දිනවල රටේ දේශපාලන සංවාදයට එක්ව තිබේ. එහි දෙවියන්ගෙන් ඉල්ලා සිටින්නේ පාලකයන්ටත් ඔවුන්ගේ සමීප පිරිසටත් දඬුවම් කරන ලෙසය. සසුන රැකීම, අධර්මිෂ්ඨ පාලනයක් පෙරළීම, මාස තුනක් තුළ බලය බිඳ දැමීම—කවියේ ඉල්ලීම් ඒ තරම්ම තියුණුය.
එය කවියක් පමණක්ද? දේශපාලන විරෝධයේ අලුත් භාෂාවක්ද? නැතහොත් අසාධාරණය හමුවේ පිළිසරණක් සොයන සමාජයක බිය, කෝපය සහ බලාපොරොත්තු එකවර කැටි වූ ජනප්‍රකාශනයක්ද?
වස්කවියක බලය පිළිබඳ තීන්දුවක් දීමට පෙර, එය මතු වූ සමාජ පසුබිම කියවිය යුතුය.
කවියෙන් පතන්නේ සෙතද, විපතද?
සිංහල ජනකවි සම්ප්‍රදාය තුළ කවිය රසවින්දනයට පමණක් සීමා වී නැත. සෙත්කවියකින් සුවය, ආරක්ෂාව හෝ සෞභාග්‍යය පතන අතර, වස්කවියකින් යම් පුද්ගලයකුට හෝ පාර්ශ්වයකට අයහපතක් හෝ දඬුවමක් සිදුවේවායි ප්‍රාර්ථනා කරයි. ඒවා ජනවිශ්වාස, ආගමික භාවිත සහ සමාජ සබඳතා සමඟ බැඳී ඇති චාරිත්‍රමය කවි ලෙස අධ්‍යයනය කළ හැකිය.
එහෙත් කවියකින් අද්භූත බලයක් ක්‍රියාත්මක වී කෙනකුට විපතක් සිදුවන බව විද්‍යාත්මකව තහවුරු කළ කරුණක් නොවේ. අකුරු, ශබ්ද හෝ ජ්‍යොතිෂ රටා සම්බන්ධ විශ්වාස ජනසම්ප්‍රදායේ කොටසක් විය හැකි නමුත් ඒවා සනාථ වූ ස්වභාවික නීති ලෙස ඉදිරිපත් කිරීම නිවැරදි නැත.
වස්කවිය හා සෙත්කවිය ආරම්භ වූ නිශ්චිත වසරක් හෝ මුල්ම රචකයා හඳුනාගැනීමට ප්‍රමාණවත් ලිඛිත සාක්ෂි සීමිතය. සිංහල කාව්‍යයේ ඉතිහාසය පැරණි හා පුළුල් වුවත්, එම ඉතිහාසය වස්කවියේ උපත තහවුරු කරන සාක්ෂියක් නොවේ.
වස්කවි හා සෙත්කවි යනු හුදෙකලා කාව්‍ය නිර්මාණ නොවේ. ඒවා රෝග, දේපළ හානි, සොරකම්, රැකියා අහිමිවීම් සහ පුද්ගලික ගැටුම් වැනි අත්දැකීම් සමඟ බැඳී තිබිය හැකිය.
සත්තකින්ම සඳහන් කරන එක් සිද්ධියකදී රැකියා අහිමි වූ සේවක පිරිසක් තමන්ට සෙත්කවිත්, රජයට එරෙහිව වස්කවිත් ඉල්ලා තිබේ. එය එම කාලයේ දකුණු ශ්‍රී ලංකාවේ නිරීක්ෂණයකි. එයින් සමස්ත රටේ හෝ අද දවසේ ජනමතය තීරණය කළ නොහැක. එහෙත් අසාධාරණයක් හමුවේ මිනිසුන් සංකේතාත්මකව පිළිතුරක් සොයන ආකාරය එයින් පැහැදිලි වේ.
නීතියෙන්, ආයතනවලින් හෝ දේශපාලන ක්‍රියාවලියෙන් යුක්තිය ඉටු නොවූ බව කෙනකුට හැඟෙන විට, ඔහු හෝ ඇය වෙනත් පිළිසරණක් සොයයි. සමහරු විරෝධතාවට යති. තවත් සමහරු ලිපියක් ලියති, සමාජ මාධ්‍යයේ අදහසක් පළ කරති, නැතහොත් ආගමික චාරිත්‍රයකින් සහනයක් සොයති.
වස්කවියත් එවැනි ප්‍රකාශන මාර්ගයකි. කෝපය හඬගා කියන, අසාධාරණයට දඬුවමක් ඉල්ලා සිටින සංකේතාත්මක භාෂාවකි.
එහෙත් එම භාෂාව තුළ අනතුරක්ද ඇත. කවියේ සිටින “පාලකයා” හෝ “විරුද්ධ පාර්ශ්වය” කවදා හෝ සැබෑ මිනිසුන්ය. ඔවුන්ට එරෙහිව හෙණ, විනාශය සහ ශාරීරික දඬුවම් ඉල්ලා සිටින වචන අසාධාරණය පිළිබඳ විවේචනය ඉක්මවා පුද්ගල වෛරය තවත් උග්‍ර කළ හැකිය. සසුන රැකීමේ නාමයෙන් පවා වෙනස් අදහස් දරන අය “මිසදිටුවන්” ලෙස හැඳින්වීම, සංවාදයට ඉඩ අඩු කරයි.
අද වෛරල් වන කවියෙන් ජනතාවට වැදගත් ප්‍රශ්නයක් ඇසිය හැකිය. පාලනය පිළිබඳ අප්‍රසාදය කොතරම් ගැඹුරුද? ආගමික ආයතන හා දේශපාලන බලය අතර සම්බන්ධය ගැන ජනතාවට ඇති කනස්සල්ල කුමක්ද? එහෙත් එම කවියම ජනතාවගේ එකම හඬ ලෙස හෝ රටේ බහුතර මතය ලෙස හඳුන්වා දීමට සාක්ෂි නැත. සමාජ මාධ්‍යයේ වේගයෙන් පැතිරීමෙන් එහි දේශපාලන, ආගමික හෝ අද්භූත බලය තහවුරු වන්නේද නැත.
කවියේ බලය කොතැනද? සත්‍යතාවය කුමක්ද?
කවියේ බලය ගැන කතා කළ විට, අද්භූත බලපෑමක් සහ සමාජ බලපෑමක් වෙන් කර බැලිය යුතුය. කවියක් නිසා කෙනකුට දඬුවමක් අනිවාර්යයෙන් සිදුවේය යන්න තහවුරු කළ නොහැක. එහෙත් එය කියවන, අසන හෝ එයට විශ්වාසය තබන අය තුළ බිය, සහනය, බලාපොරොත්තුව හෝ කෝපය ඇති කළ හැකිය. චාරිත්‍රය මෙහෙයවන පුද්ගලයාටද ප්‍රජාව තුළ පිළිගැනීමක් හා බලපෑමක් ලැබිය හැකිය.
වස්කවියකින් ඇතිවන බිය නිසා අසල්වැසි හෝ පවුල් සබඳතා පළුදු විය හැකිය. රෝගයක් හෝ අවාසනාවක් ශාපයක ප්‍රතිඵලයක් ලෙස අර්ථකථනය කළහොත්, වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර හෝ නීතිමය විසඳුම් සෙවීම ප්‍රමාද වීමේ අවදානමක්ද ඇත. මේවා සියලු දෙනාටම අනිවාර්යයෙන් සිදුවන බවක් නොවේ. එහෙත් විශ්වාසය, බිය සහ සමාජ පරිසරය මිනිසුන්ගේ තීරණවලට බලපෑ හැකි බව නොසලකා හැරිය නොහැක.
වස්කවිය දේශපාලන විරෝධයේ සංකේතයක් වුවද, එය යුක්තිය ඉටු කරන ආයතනික ක්‍රමවේදයකට ආදේශකයක් නොවේ. පාලකයකුට එරෙහි සැබෑ විරෝධය මැතිවරණයෙන්, නීතියෙන්, සාමකාමී උද්ඝෝෂණයෙන් සහ මහජන විමර්ශනයෙන් ප්‍රකාශ කළ හැකිය. ඒ ක්‍රමවේද දුර්වල නම්, ඒවා ශක්තිමත් කිරීම කවියකින් පළිගැනීමක් බලා සිටීමට වඩා වැදගත්ය.
රාජසිංහ රජු සහ දොඩම්පේ ගණිතයාගේ කතාව මෙන්න.
වස්කවියේ බලය විස්තර කිරීමට නිතර උපුටා දැක්වෙන කතාවක් වන්නේ සීතාවක රාජසිංහ රජු හා දොඩම්පේ ගණිතයා පිළිබඳ ජනප්‍රවාදයයි. කවියක සඳහන් වූ උණ කටුවක් රජුගේ මරණයට හේතු වූ බවත්, එය වස්කවියේ බලය පෙන්වන බවත් කතාව කියයි.
එය ජනප්‍රවාදයක් ලෙස වැදගත් විය හැකිය. එහෙත් එය ඓතිහාසික හෝ විද්‍යාත්මක සාක්ෂියක් ලෙස තහවුරු වී ඇතැයි කීම වෙනම කරුණකි. කවියේ අනාවැකිය හා පසුව සිදු වූ මරණය අතර සම්බන්ධයක් ජනකතාවකින් කියවුණ පමණින්, කවිය මරණයට හේතු වූ බව ඔප්පු නොවේ. මේ වෙනස අහිමි වූ විට ජනප්‍රවාදය ඉතිහාසයක් ලෙසත්, විශ්වාසය සාක්ෂියක් ලෙසත් වැරදි ලෙස ඉදිරිපත් විය හැකිය.
අතීතය පිළිබඳ කතා අද දේශපාලනයට කැඳවීම පහසුය. නමුත් ඉතිහාස කතාවක් වර්තමාන පාලනයට එල්ල කරන ශාපයක් සාධාරණීකරණය කරන මෙවලමක් බවට පත් නොකළ යුතුය. කතාවෙන් අපට ඉගෙනගත හැක්කේ අසාධාරණය පිළිබඳ ජනමතය කෙතරම් බලවත් විය හැකිද යන්නයි; අද්භූත බලයක් ක්‍රියා කළ බව නොවේ.
රටේ දැනට ජනගත වෙමින් සමාජ ගතවෙමින් වයිරල් වන වස් කවියේ භාෂාව සසුන රැකීමේ ඉල්ලීමක් ලෙස ඉදිරිපත් වේ. ඒ සමඟ පාලකයන්ට හා ඔවුන්ගේ ඇමතිවරුන්ට දැඩි දඬුවම් ඉල්ලා සිටී. මෙහිදී සසුන පිළිබඳ සැබෑ කනස්සල්ලත් දේශපාලන විරෝධයත් එකම කවියක ගැටේ.
ආගමික සංකේත දේශපාලන කෝපය ප්‍රකාශ කිරීමට යොදාගත් විට, ප්‍රශ්නය සරල “සසුනට පක්ෂද, විරුද්ධද” යන බෙදීමකට සීමා විය හැකිය. එවිට පාලකයන්ගේ ක්‍රියා විවේචනය කිරීමත්, පුරවැසියන්ගේ ආගමික භක්තියත් එකිනෙකින් වෙන් කර සාකච්ඡා කිරීම අසීරු වේ. යම් පාලකයකු හෝ පුද්ගලයකු සම්බන්ධයෙන් චෝදනාවක් තිබේ නම්, එය සාක්ෂි සහිතව ඉදිරිපත් කළ යුතුය. ආගමික වචනවල උණුසුම ඒ සාක්ෂිවල අවශ්‍යතාව මකා නොදමයි.
රට පෙරට යන්නේ කෙසේද? මොකද් මේ කතාව.
“රට පෙරට—වස් කවිය හරහට” යන අදහස මේ කවිය වටා ඇති විවාදයේ උභතෝකෝටිකය හොඳින් අල්ලාගනී. එක් පැත්තකින්, වස්කවිය අසාධාරණයට එරෙහි කෝපයේ කාව්‍යමය හඬක් විය හැකිය. අනෙක් පැත්තෙන්, එය ප්‍රචණ්ඩ භාෂාව සාමාන්‍යකරණය කරමින් දේශපාලන විරෝධය බිය හා ශාපය තුළ සිර කළ හැකිය.
රටට අවශ්‍ය වන්නේ කවියකින් කවුරුන් වැටේදැයි බලා සිටීම නොවේ. අසාධාරණයක් තිබේ නම් එය පැහැදිලිව හඳුනාගෙන, වගකියන්නන්ගෙන් පිළිතුරු ඉල්ලා, නීතිය හා ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක කරවීමය. සෙත්කවියක් මිනිසකුට බලාපොරොත්තුවක් දිය හැකිය. වස්කවියක් කෝපය ප්‍රකාශ කළ හැකිය. එහෙත් රටක් සුවපත් කිරීමට අවශ්‍ය වන්නේ යුක්තිය, වගවීම සහ විවෘත සංවාදයයි.
අවසානයේ කවිය කියන්නේ කටින්ය. එහි පණිවිඩය කෙසේ තේරුම් ගන්නේද යන්න තීරණය වන්නේ අපේ විවේචනාත්මක බුද්ධියෙන්ය. අද රටම බලා සිටිය යුත්තේ වස්කවියෙන් කුමක් සිදුවේදැයි නොව,මෙය මතු කළ අසාධාරණය පිළිබඳ ප්‍රශ්නවලට පාලකයන් සහ සමාජය කෙසේ පිළිතුරු දෙන්නේද යන්නයි.
රට පුරා සමාජගතවන ජනගතවන වස් කවිය මෙසේය.
යක්ෂ රාජ වජිරපාණී මහ දෙවිඳේ අසාපන්
සිරි සම්බුදු සසුනට කළ නස්පැත්තිය බලාපන්
චීවරේට නිගා දෙනවන පරයන් බිම හෙළාපන්
බොරුවෙන් රජවූ එකාට නැතිවෙන්නම තලාපන්
යක්ෂ රාජ උත්පලවන් දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සිරිලක් බිම සසුන රකින යුතුකම ගැන සිතාපන්
මිසදිටු වූ පාලකයන් බල බිඳ බිම හෙළාපන්
සමය නසන මිසදිටු හිස් සත් කඩකට පලාපන්
යක්ෂරාජ පජ්ජුන්නය දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සසුන නසන්නට ඉඩදෙන පාලකයා අඡාපන්
අහස පොළොව ගුගුරවමින් මහ හෙණ සැර එවාපන්
උගේ ඇමති මැති නිවටුන් හට හෙනසැර දෙවාපන්
යක්ෂ රාජ මහ වෙසමුණී දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සසුන රකින්නට සැම යක් සේනාවන් එවාපන්
ලක් දෙරනත සසුන නසන මිසදිටුවන් පෙළාපන්
මිසදිටුවන් හෙළා දැහැමි පාලනයක් තනාපන්.
නීච කෲර අධර්මිෂ්ඨ අමන රජා තලාපන්
මාස තුනෙන් මේ අදමිටු බල බිඳ දැය වඩාපන්
පන්දහසක් සසුන රැකෙන බිම රැකවල් තනාපන්
සැම සම්දිටු දෙවිනන් මේ යුතුකම ඉටුකරාපන්.. ….
@ මහා සෙත් කවි රත්නය මෙන්න
යක්ෂ රාජ වජිරපාණී මහ දෙවිඳේ අසාපන්
සිරි සම්බුදු සසුන සුරකින ආනුභාවය මෙහෙයවන්
චීවරේ ගරුවෙන් දරන යතිවරයන් හට සෙත සාදපන්
දැහැමි මඟ යන සැමට නිතරම ජයසිරි උදාකරපන්
යක්ෂ රාජ උත්පලවන් දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සිරිලක් බිම සසුන රකින යුතුකම ගැන සිතාපන්
සම්මා දිට්ඨියෙන් යුතු පාලකයන් හට පින් දෙවන්
සමය සුරකින පින්වත් හිස් හට ආසිරි පතන්
යක්ෂ රාජ පජ්ජුන්නය දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සසුන සුරකින පාලකයන්ට නිරෝගී සුවය සාදපන්
අහස පොළොව සිසිල් කරමින් සුබ වැසි නිතර එවාපන්
ඇමති මැති සැම පින්වත් පිරිසට සමෘද්ධිය දෙවාපන්
යක්ෂ රාජ මහ වෙසමුණී දෙවි රජිඳේ අසාපන්
සසුන රකින්නට සැම යක් සේනාවන් එවමින් සුරකින්න
ලක් දෙරනත නෙක බාධා දුරුකර ශාන්තිය සාදන්න
සැම යහපත් සිතැත්තන් එක්වී දැහැමි රටක් තනන්න
ගුණවත් නුවණැති දැහැමි නායකයින් හට ජය සාදපන්
මාස තුනෙන් මේ සියලු බාධා දුරුකර දැය වඩපන්
පන්දහසක් සසුන රැකෙන බිම රැකවල් තනාපන්
සැම සම්දිටු දෙවිඳුන් මේ සෙත් ආසිරි ඉටුකරාපන්..