මළ කෙළියයි ජූලි හතයි. මළ ජූලියයි. වසරේ හත්වැනි මාසේ හත්වැනිදා (අද) මේ ලිවිල්ල ජූලියේ අමුතු ව්යවහාර පිළිබඳවය. අවුරුද්ද පුරාව නොදැනුවත්ම ලංකිකයෝ ජූලිය සිහිකරනුයේ විස්මයෙනි. මගේ රංතරං යාලුවනේ පට්ටම පට්ට රස කතාවක් බලන්න..හා ඳ…
ලංකා ඉතිහාසය පුරා බොහෝ තැන්වල ජූලි මාස පිළිබඳ ඇත්තේ අඳුරු මතකය. සරලව ඒ අඳුරු මතක “මළ කෙළියයි ජූලි හතයි” යන ව්යවහාරය ජනගත වීමට මෙන්ම මළ ජූලියයි යන යෙදුම නිර්මාණය වීමට ද හේතු වී ඇති බව සිතිය හැකිය.
එහෙත් මේ සම්බන්ධ සංවාදය තරමක් සංකීර්ණයැයි කිවහොත් ඔබ පුදුම වනු ඇත. සැලකිය යුතු මත දෙක තුනක් මේ සම්බන්ධ දක්නට ලැබේ. අපි ඒවා එකින් එක ගෙන සංවාදයට ලක්කරමු.
ඇත්තෙන්ම ජූලි මාසය නිසා නිසාවෙන් මෙම ජූලි හතයි යන යෙදුම ජන වහරට එක්වූවාද? එය එසේ නොවේ යැයි කීම තරමක් විද්වත් තාර්කික පැහැදිලි කිරීමකි. අපි එය පළමු විමසා බලමු.
ජූරි සභාව යනු කවුරුත් දන්නා සංකල්පකි. සාමාන්යයෙන් ජූරි සභාවක් පත් කෙරෙනුයේ විශේෂ අපරාධ නඩුවක විනිශ්චයන් සඳහාය. එය විනිශ්චය ක්රමවේදයක් යැයි කීම වඩාත්ම සුදුසුම පැහැදිලි කිරීමයි. ජූරි සභාවක සභිකයෝ හත් දෙනෙකි. එහිදී තීන්දුව සඳහා එළඹෙනුයේ ඒකමතික නැතිනම් 6:1 හෝ 5:2 අනුපාතයකට අනුවය. ඒ හරහා වඩාත් සාධාරණ තීන්දු ලැබෙතැයි විශ්වාසයේ පවතී. බරපතළ කරුණක් අරභයා තීරණ ගන්නා විට ජූරියක් තියෙන්න වෙනවා යැයි කීම පොදු ව්යවහාරයට එක්ව ඇත්තේ එහි ප්රතිඵලයක් ලෙසිනි.
මළ කෙළියයි ජූලි හතයි!
අද ජූලි 7 වැනිදා. අපේ කටට නිතරම එන, ඒත් ඒ හැටි හිතන්නේ නැතුව කියන සුපිරිම සිංහල ව්යවහාරයක් තමයි “වැඩේ මළ කෙළියයි, ජූලි හතයි” කියන්නේ. හැබැයි මේ කතාව පිටුපස තියෙන ඇත්තම කතාව සහ ඒක අදට ගැලපෙන හැටි දන්නවාද?
කොහෙන්ද මේ “ජූලි හත” ආවේ?
1. “ජූරි හත” ජූලි හත වුණාද?
විද්වත් මතය අනුව ඉස්සර බරපතළ අපරාධ නඩුවල තීන්දුව දෙන්න සාමාජිකයන් 7 දෙනෙකුගෙන් යුත් “ජූරි සභාවක්” (Jury) පත් කළා. ජන වහරේදී ‘ර’ යන්න ‘ල’ වෙලා “ජූරි හත” -> “ජූලි හත” වුණා කියලා කියනවා. ඒ කියන්නේ “දැන් ඉතින් බඩුම තමයි, ජූරි හතේ තීන්දුව තමයි” කියන එක.
2. හෙන්රි පේදිරිස් වීරයාගේ ලේ සාක්ෂිය (1915) 🇱🇰
සුද්දන්ගේ කාලේ අභූත චෝදනා එල්ල කරලා, ලංකාවේ අභීත තරුණයෙක් වුණු හෙන්රි පේදිරිස් මහතාව වෙඩි තබා ඝාතනය කළේ ජූලි 7 වැනිදා. රටම කම්පා කරපු ඒ අඳුරු මතකය නිසා “මළ කෙළියයි ජූලි හතයි” වුණා කියලත් මතයක් තියෙනවා.
3. ඉතිහාසයේ “මළ ජූලිය”
1983 රටම ලෙයින් නැහැවූ “කළු ජූලිය”, 1980 ලක්ෂ ගණනකගේ රැකියා අහිමි කළ “ජූලි වර්ජනය”, 1987 ජූලි කැරැල්ල… මේ හැම එකක්ම ජූලි මාසය ලාංකීය මතකය ඇතුළේ අඳුරු පරිච්ඡේදයක් බවට පත් කළා.
අද දවසේ අපේ රටේ “නූතන ජූලි හත” (අර්බුද 7)
එදා ඉතිහාසයේ තිබුණු අර්බුද අද වෙනස්ම මුහුණුවරකින් අපේ රට ඇතුළේ රඟදක්වනවා. මෙන්න අද අපිට “මළ කෙළියක්” වෙලා තියෙන නූතන අර්බුද 7 මෙන්න.
1. ආර්ථිකයේ “කඹ ඇදීම” : බඩු මිලයි, ජීවන වියදමයි එක්ක හැප්පෙන සාමාන්ය මනුස්සයාට අදටත් හැමදාම “මළ කෙළියයි ජූලි හතයි” වගේ තමයි.
2. මැතිවරණ සිතියම අකුලන සෙල්ලම : ඡන්ද කල් දාන්න, සිතියම් අකුලන්න දාන නීතිමය සෙල්ලම් අස්සේ ප්රජාතන්ත්රවාදය අර්බුදයක.
3. දේශපාලන “සුදු පිරියම්” එදා රට විනාශ කරපු දේශපාලකයෝම අද “ප්රජාතන්ත්රවාදයේ ගැලවුම්කාරයෝ” වගේ සුදු වෙන්න හදන එක දෛවයේ සරදමක්.
04 . රහසිගත විදේශීය ගිවිසුම්: ආර්ථික අර්බුදය අස්සේ ලෝක බලවතුන්ගේ භූදේශපාලන සූදුවලට අපේ රට මැදිවීමේ අවදානම තවමත් ඉවර නැහැ.
5. නීතිය “නැමීම” : ඉහළ පුටුවල ඉන්න අය තමන්ට ඕන විදිහට නීතිය නවන, සිරගත වන සහ නිදහස් වන නාට්ය අපිට දැන් දිනපතා දකින්න ලැබෙනවා.
6. සෝෂල් මීඩියා භීෂණය : එදා කෝලහල වීදි පුරා පැතිරුණා නම්, අද සෝෂල් මීඩියා හරහා රටක් ගිනි තියන්න පුළුවන් වෛරී ප්රකාශ විනාඩියෙන් සමාජගත වෙනවා.
7. තාරුණ්යයේ පලායාම රට ගැන බලාපොරොත්තු නැතිව උගතුන්, වෘත්තිකයන් සහ තරුණ පරපුර රට හැර යාම තරම් තවත් මළ කෙළියක් තියෙනවාද?
අවසාන අදහස:
“ජූලි හත” කියන්නේ දින දර්ශනයේ තවත් එක් දවසක් විතරක් නෙවෙයි. ඒක අපිට ඉතිහාසය වගේම වර්තමානයත් කියලා දෙන හොඳම පාඩමක්. අපි තවමත් ඉතිහාසයේ වැරදිවලින් පාඩම් ඉගෙනගෙන නැහැ නේද?
මේ අර්බුදකාරී “ජූලි හතෙන්” මිදිලා, රටක් විදිහට එකතු නොවුණොත් අපිට හැමදාම ඉතිරි වෙන්නේ “මළ ජූලියක්” විතරයි!
මළ කෙළියයි ජූලි හතයි! (මේක නම් රටම බලන්න ඕන එකක්!)
ඇයි අපේ මිනිස්සු මොකක් හරි මහා අවුලක් වුණාම “වැඩේ මළ කෙළියයි, ජූලි හතයි” කියන්නේ? අද ජූලි 7 වැනිදා. ඉතිහාසයේ ලෙයින් සහ කඳුළින් ලියවුණු ඒ “ජූලි හතේ” කතාව අද දවසේ අපේ රටේ තත්ත්වයට කොච්චර ගැලපෙනවාද කියලා බලන්න!
කොහෙන්ද මේ “ජූලි හත” ආවේ?
අද දවසේ අපේ රටේ “නූතන ජූලි හත” (අර්බුද 7):