නොරොච්චලේ ලක්විජය විදුලි බලාගාරය සඳහා ප්රමිතියෙන් අඩු බාල ගල් අඟුරු ආනයනය කිරීම, ටෙන්ඩර් පටිපාටි උල්ලංඝනය කිරීම සහ මෙට්රික් ටොන් මිලියන ගණනක නව ටෙන්ඩර් ක්රියාවලියක් දේශපාලන බලපෑම් මත සැකකටයුතු ලෙස සිදුකිරීම හරහා රටට සහ විදුලි පාරිභෝගිකයන්ට සිදුකර ඇති දැවැන්ත මූල්ය හා පාරිසරික විනාශය පිළිබඳව වහාම පරීක්ෂණයක් පවත්වන ලෙස ඉල්ලා විදුලිය පාවිච්චි කරන්නන්ගේ සංගමය විසින් ගල් අඟුරු ආනයනය පිළිබඳ විමර්ශන කොමිෂන් සභාව වෙත නිල පැමිණිල්ලක් ඉදිරිපත් කර තිබේ.
විදුලිය පාවිච්චි කරන්නන්ගේ සංගමයේ සභාපති M.D.R. අතුල සහ ජාතික ලේකම් සංජීව ධම්මික යන මහත්වරුන්ගේ අත්සනින් යුතුව, 2025 මැයි 18 වැනිදා දිනැතිව මෙම පැමිණිල්ල යොමු කර ඇත.පැමිණිල්ලේ අඩංගු ප්රධාන දූෂණ චෝදනා සහ සංඛ්යාත්මක දත්ත මෙසේය:තාක්ෂණික ප්රමිති උල්ලංඝනය කිරීම: ගෙන්වා ඇති ගල් අඟුරු තොගවල තාප ජනන ධාරිතාව (Calorific Value) බලාපොරොත්තු වූ මට්ටමට වඩා පහළ බැස ඇති අතර, අළු ප්රතිශතය (Ash Percentage) සහ තෙතමනය (Moisture content) නියමිත සීමාවන් ඉක්මවා ඇත.
මේ හේතුවෙන් බලාගාරයේ සමස්ත කාර්යක්ෂමතාව බිඳ වැටී ජාතික පද්ධතියට නිපදවිය යුතු නිසි මෙගාවොට් ($MW$) ප්රමාණය නිෂ්පාදනය කිරීමට නොහැකි වී තිබේ.
අධික මිල ඉන්ධන භාවිතය: ගල් අඟුරු බලාගාරයේ අඩුව පියවා ගැනීම සඳහා දැවැන්ත පිරිවැයක් දරමින් ඩීසල්, දැවිතෙල් සහ නැප්තා වැනි අධික මිල ඉන්ධන මගින් ක්රියාත්මක වන බලාගාර භාවිත කිරීමට සිදුව ඇත. මේ හේතුවෙන් විදුලි උත්පාදන පිරිවැය අසීමිත ලෙස ඉහළ ගොස්, එම බර විදුලි බිල වැඩි කිරීමක් හරහා පාරිභෝගිකයා පිට පටවා ඇත.
සැලසුම්සහගතව ‘Spot Tender’ මග හැරීම: ලංකා ගල් අඟුරු සමාගම ලෝක වෙළඳපොළේ ගල් අඟුරු මිල අඩු කාල වකවානුවලදී ක්ෂණික මිලදී ගැනීමේ ක්රමවේද (Spot Tender) භාවිතා නොකර, ඉහළ මිලක් පවතින වකවානුවලදී දිගුකාලීන මිලදී ගැනීම් (Long-term contracts) සිදුකරමින් රජයට සහ ජනතාවට දැවැන්ත මූල්ය පාඩුවක් සිදුකර ඇත.මෙට්රික් ටොන් 2,280,000ක අලුත් ටෙන්ඩරයේ වංචා සෙවනැලි: 2026.05.14 දින 2026-2027 කාලසීමාව වෙනුවෙන් මෙට්රික් ටොන් 2,280,000 ක දැවැන්ත ගල් අඟුරු ටෙන්ඩරයක් විවෘත කර තිබේ.
ලංකා ගල් අඟුරු සමාගම ස්වාධීන ආයතනයක් වුවද, මෙම ටෙන්ඩරය වෙනත් ආයතනයක් (EGL) තුළ විවෘත කිරීම පිටුපස බරපතළ අභිරහසක් පවතී. ටෙන්ඩර් ලේඛන පසුදින දමා (Back date) සකස් කරමින් නව ටෙන්ඩරය කඩාකප්පල් කර, කලින් සිටි සැපයුම්කරුවන්ටම වැඩි මිලට අමතර ඇණවුම් ලබා දීමට සැලසුම් සහගත උත්සාහයක් ක්රියාත්මක වන බවට සංගමය සැක පළ කරයි.
ප්රතිපත්තිමය පරස්පරතාව: පරිසර හිතකාමී වහල මත සූර්ය බලශක්තිය (Rooftop Solar) සඳහා ගෙවූ ගාස්තුව රුපියල් 27 සිට රුපියල් 19.80 දක්වා පහත හෙළන අතරම, අනෙක් පසින් බාල ගල් අඟුරු සහ අධික මිල ඩීසල් සඳහා කෝටි ප්රකෝටි ගණනින් මහජන මුදල් නාස්ති කිරීම බරපතළ ප්රතිපත්තිමය පරස්පරතාවකි.
විදුලිය පාවිච්චි කරන්නන්ගේ සංගමය කොමිෂන් සභාවෙන් දැඩිව ඉල්ලා සිටින්නේ, මෙම මහා පරිමාණ වංචාව ගැන ස්වාධීන පරීක්ෂණයක් පවත්වා, සිදුවූ මූල්ය හා පාරිසරික පාඩුව නිශ්චිතව ගණනය කර, වගකිවයුතු දේශපාලනඥයින් සහ නිලධාරීන්ගෙන් එම මුදල් ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික ධනයෙන් අයකර ගන්නා ලෙසයි. එමෙන්ම, මෙම කිසිදු පාඩුවක් නැවත විදුලි බිල හරහා පාරිභෝගිකයා මත පැටවීම වැළැක්විය යුතු බවද ඔවුහු අවධාරණය කරති.