කැලණි ගඟ සුරකින්න ජපානයෙන් AI තාක්ෂණය: රුපියල් මිලියන 646ක දැවැන්ත ව්යාපෘතියකට අනුමැතිය!
ගඟ දූෂණය කරන අයට AI හරහා නීතිය තද වෙයි: කැලණි ගඟ සුරැකීමේ පස් අවුරුදු සැලසුම ඇරඹේ.
කැලණි ගඟේ ජල දූෂණය නතර කරන්න ජපානයෙන් රුපියල් මිලියන 646ක තාක්ෂණික සහයක්!
ගංගා දූෂණය කරන මූලාශ්ර සෙවීමට මොරටුව විශ්වවිද්යාලය සහ ජපානය එක්වෙයි.
පරිසර විප්ලවය: ලංකාවේ ගංගා කළමනාකරණයට ‘Big Data’ සහ ‘Artificial Intelligence’ (AI) එක්වේ!
“කැලණි ගඟට පණ දෙන ජපාන-ශ්රී ලංකා දත්ත විප්ලවය.”
“සදාහරිත ජීවිතයකට තිරසර මාවතක්: ජලජ පරිසරය සුරැකීමේ විද්යාත්මක හැරවුම් ලක්ෂ්යය.”
“කැලණි ගඟ සුරැකීමේ AI මෙහෙයුම!”
“ගංගා දූෂණයට එරෙහිව ඩිජිටල් වැටක්!”
“ජපානය සහ ශ්රී ලංකාව එක්වන මිලියන 646ක ජල සංරක්ෂණය.”
@ කැලණි ගඟ සුරැකීමට ජපානය සහ ශ්රී ලංකාව එක්වෙයි: රුපියල් මිලියන 646ක ‘Big Data’ ව්යාපෘතියට කැබිනට් අනුමැතිය!
මෙරට පාරිසරික කළමනාකරණ ක්ෂේත්රයේ දැවැන්ත පිම්මක් සනිටුහන් කරමින්, කැලණි ගඟ ද්රෝණිය කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ දත්ත පද්ධති (Big Data) හරහා නිරීක්ෂණය කිරීමේ විශේෂ ව්යාපෘතියක් ආරම්භ කිරීමට රජය තීරණය කර තිබේ. පරිසර අමාත්යවරයා විසින් ඉදිරිපත් කරන ලද මෙම යෝජනාවට අමාත්ය මණ්ඩලයේ අනුමැතිය හිමිවී ඇත.
ව්යාපෘතියේ ප්රධාන තොරතුරු:
වටිනාකම: රුපියල් මිලියන 646කි.
කාලසීමාව: 2026 සිට 2031 දක්වා (වසර 5ක්).
සහයෝගීතාව: මධ්යම පරිසර අධිකාරිය, මොරටුව විශ්වවිද්යාලය සහ ජපානයේ ටොහොකු (Tohoku) විශ්වවිද්යාලය.
මූල්ය දායකත්වය: ජපාන ජාත්යන්තර සහයෝගිතා ආයතනය (JICA) – SATREPS වැඩසටහන යටතේ.
තාක්ෂණික විප්ලවය සහ AI භාවිතය
දැනට මධ්යම පරිසර අධිකාරිය විසින් ස්ථාන 17කදී සිදුකරන සාම්ප්රදායික ජල පරීක්ෂණ ක්රමවේදය වෙනුවට, මෙම ව්යාපෘතිය මඟින් තත්කාලීන (Real-time) දත්ත ලබාගැනීමට පහසුකම් සැලසේ. මෙහිදී:
කෘතිම බුද්ධිය (AI) සහ යන්ත්ර ඉගෙනීම (Machine Learning) භාවිතයෙන් ගංගාව දූෂණය වන නිශ්චිත මූලාශ්ර සහ ස්ථාන හඳුනාගැනේ.
මොරටුව විශ්වවිද්යාලය තුළ “ජලජ පරිසර දත්ත සංවිධාන මධ්යස්ථානයක්” (Water Environmental Data Organizing Center) ස්ථාපිත කෙරේ.
ලබාගන්නා විද්යාත්මක දත්ත පාරිසරික ආරක්ෂණ බලපත්ර (EPL) ක්රියාවලිය සමඟ සම්බන්ධ කරමින්, වැරදිකරුවන්ට එරෙහිව නීතිමය පියවර ගැනීමට මධ්යම පරිසර අධිකාරියට බලය හිමිවේ.
කැලණි ගඟෙන් ඇරඹෙන ජාතික සැලසුම
කැලණි ගඟ ශ්රී ලංකාවේ ජල සම්පාදනය, විදුලි උත්පාදනය සහ කර්මාන්ත සඳහා අතිශය වැදගත් වන බැවින් ප්රමුඛතාව ලබා දී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම ව්යාපෘතිය මෙරට සෙසු ප්රධාන ගංගා 103 ම කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ඉදිරියේදී භාවිතා කරන “ආදර්ශමත් සැලසුමක්” (Model Plan) ලෙස ක්රියාත්මක වනු ඇත.
මෙමඟින් දේශගුණික විපර්යාස සහ වේගවත් නාගරීකරණය හමුවේ සිදුවන පාරිසරික හානිය අවම කර, “තිරසර ජෛව ගෝලයක් – සදාහරිත ජීවිතයක්” යන රජයේ ප්රතිපත්තිය යථාර්ථයක් කිරීම අපේක්ෂාවයි.