පොලිසියට අලුත් ඇඳුමක්… රටට අලුත් පොලිසියක්ද? රට හමුවේ ඇත. මෙය රට පෙරට යන ගමනේ පොලිසිය සමගින් සාමය සහ සහජිවනය ඇතිකරන ආයතන අතරේ පොලීසීයට හිමිවන්නේ ප්‍රබල ස්ථානයකි.

සමස්ත ශ්‍රී ලාංකික ජනතාවගේ ජීවිත හා දේපළ සුරක්ෂිත කිරීම වෙනුවෙන් වසරේ දින 365 පුරා දිවා රාත්‍රී ක්‍රියාත්මක වන ශ්‍රී ලංකා පොලිසිය, මේ වන විට ප්‍රාදේශීය පොලිස් ස්ථාන 609 කින් සහ 79,000 කට අධික නිලධාරීන් පිරිසකින් සමන්විත බව පොලිස් මාධ්‍ය ප්‍රකාශක අංශය පවසයි.

ලිඛිත ඒකීය විධානය, දෙපාර්තමේන්තු නියෝගයන්ට අනුකූලව තීරණ ගැනීම, අයිතිවාසිකම් උදෙසා වර්ජන නොකිරීම සහ නියෝග ක්‍රියාත්මක කර පසුව අභියාචනා කිරීම වැනි සුවිශේෂී පරිපාලන ක්‍රමවේදයන් තුළ පොලිස් සේවය ක්‍රියාත්මක වේ.

පොලිස්පති නීතිඥ ප්‍රියන්ත වීරසූරිය මහතාගේ මඟපෙන්වීම යටතේ වර්තමානය වන විට පොලිස් සේවය තුළ සාධනීය වෙනස්කම් රැසක් සිදු කෙරෙමින් පවතී.නව නිලධාරීන් බඳවා ගැනීමේ සහ උසස්වීම් ලබා දීමේ ගැටලු කඩිනමින් විසඳීම, පොලිස් ස්ථාන මට්ටමින් නිලධාරීන්ගේ සුභසාධන කටයුතු ඉහළ නැංවීම සහ ත්‍යාග හා ප්‍රශංසා ලබා දීමට නව ක්‍රමවේද සැකසීම, මහජන ගැටලු සඳහා ‘මහජන දිනයක්‘ සහ පොලිස් නිලධාරීන්ගේ ගැටලු ඉදිරිපත් කිරීම සඳහා වෙනම දිනයක් වෙන් කිරීම, පොලිසියට අනන්‍ය වූ නව වැටුප් හා විශ්‍රාම වැටුප් ව්‍යුහයක් සකස් කිරීම,විනය ඉහළ මට්ටමක පවත්වා ගනිමින් දූෂිත නිලධාරීන් සේවයෙන් ඉවත් කර පොලිසියේ ගෞරවය හා කීර්ති නාමය ආරක්ෂා කිරීම ආදි සේවා රැසක් ක්‍රියාත්මක කරන් අතරේ පොලිස් නිල ඇඳුමද වෙනස් කරමින් නව පොලිස් ගමනක් යන්නට පොලිසිය සැරසෙන බව පෙනේ.

ඉඳිකටුව නූලට කියනවා: “මේ පොඩි ඇඳුම කාටද?” නූල හෙමින් පිළිතුරු දෙනවා. “ජීවිතේ අලුත් පියවරකට යන කෙනෙකුට.” ඇඳුමක් කියන්නේ රෙදි කැබලි කිහිපයක් එකට අල්ලා මැසූ දෙයක් විතරක් නොවෙයි. එය කෙනෙකුගේ වයස, වගකීම, වෘත්තිය, අවස්ථාව,සමහර විට බලයත් පෙන්වන ලකුණක්.

ඒ නිසාම අලුත් ඇඳුමක් ගැන කතාබහක් ඇරඹුණු විට, අපි කතා කරන්නේ රෙදිවල වර්ණය ගැන විතරක් නොවෙයි.ඒ ඇඳුම අඳින පුද්ගලයා කවුද, ඒ ඇඳුමෙන් සමාජය බලාපොරොත්තු වෙන්නේ මොනවාද? කියන ප්‍රශ්න ගැනත්ය.

දැන් කතාබහට පැමිණ තිබෙන්නේ පොලිස් නිල ඇඳුමයි. යටත් විජිත සමයේ සිට පැවත එන කාකි ඇඳුම වෙනුවට, ශ්‍රී ලංකාවේ උණුසුම් දේශගුණයට වඩා ගැළපෙන, සැහැල්ලු නව ඇඳුමක් හඳුන්වාදීම පිළිබඳ යෝජනා සාකච්ඡා වෙමින් තිබෙන බව පැවසේ.

අළු පැහැති කමිසයක්, නිල් කලිසමක්, ශරීර කැමරා වැනි උපකරණ ඇඳුමට සම්බන්ධ කිරීම,මේ අදහස් සියල්ලම එකට ගත් විට, පොලිසිය නවීකරණය කරන ලස්සන සැලැස්මකි.

“ඇන්දවීම” කියන වචනයට අපේ කටවහරේ අරුත් දෙකක් තිබේ. එකක් ඇඳුමක් ඇන්දවීම. අනෙක කෙනෙකු රවටා, වචනයෙන් හෝ පොරොන්දුවෙන් මුළා කිරීම. ඒ අරුත් දෙක එකම වචනයක හමුවීමත් අපූරුයි. පොලිසියට අලුත් ඇඳුමක් ඇන්දවීම යෝජනා කරන විට, ජනතාව අහන්නේ ඒ අලුත් ඇඳුම පෙනුමට පමණක්ද, නැත්නම් ඇතුළේ තියෙන සේවයත් වෙනස් කරනවාද කියලයි. උත්සවයකදී අලුත් ඇඳුම ඇන්දවීම පහසුයි. විශ්වාසය ඇන්දවීම ඊට වඩා දුෂ්කරයි.

ඉතිං මේ අලුත් ඇඳුම ඇන්ඳවීමෙන් පසුව පොලිස් කරාය වෙනුවට පොලිස් මහත්යා හෝ පොලිස් නිලධාරියා හෝ පොලිස් සහෝදරයා හො වී පොලිසියට ආදරය කරන පිරිසක් බිහිවනවා නම් ඇත්තටම අගනේය. පොලිසිය ජනතාව දිගින් දිගටම දිග කරන්නේ ගල් මුල් ය. මේ ඇඳුම හරහා හෝ පොලිසියට මල් විසිකරන  ආදරය විසි කරන්නට හැකි සමාජයක් ඇති කරන්නේ නම් ඇති වන්නේ නම් අගනේ ය. කොයි හැටි වෙතත් පොලිස් ඇඳුමේ කතාව පොලිසිය තරම් දිග දිගු වු කතාන්දරයකි.

කාකි නිල ඇඳුම ශ්‍රී ලංකා පොලිස් සේවයට හුරු වූයේ ඉතිහාසයේ දිගු ගමනකින්. 1806 සිට වර්ණ, කබා සහ උපාංග වෙනස් වූ ආකාරයක් සඳහන් වේ.  මුල් කාලයේ බ්‍රිතාන්‍ය ලාංඡන, බඳ පටි, කිරිච්චි,පසුව කළු කබා, තද නිල් කබා, නැවත කාකි ඇඳුම්. 1974 දී දිග කලිසම සහ කාකි කමිස ආකෘතියක් හඳුන්වා දීමෙන් පසුවත්, එම ඇඳුමේ මූලික පෙනුම බොහෝ දුරට අද දක්වා පැවතිනි.

ඒ ඉතිහාසය ඇඳුමේ පරිණාමය පමණක් නොවෙයි. රාජ්‍ය බලය ජනතාව ඉදිරියේ පෙන්වූ ආකාරයත් ඒ තුළ තිබේ.

නිල ඇඳුමක් ඇඳි නිලධාරියෙකු දකිද්දී, මිනිසුන්ට එකවරම මතක් වෙන්නේ නීතිය, රාජ්‍යය, පිළිවෙළ සහ බලය. සාමය සහ ජීවනයයි.

පොලීසිය කව්රු බැන වදිති. නමුත් පොලිසියට සතියක් නිවාඩු දී බලන්න පොලිසිය සොයාගෙන මිනිසුන් පොලිස් පතිතුමා දක්වා ගමන් කරන්නේ අරගලයකය යන ආකාරයෙනි. ඇයි. පොලිසිය නැතව රටකට සමාජයකට දෛනික කටයුත කර ගත හැකි නොවන බව මින් පැවසීය හැකිය. මේ ගරුත්වය පොලිසිය හෑල්ලු කරගෙන ඇත්තේ සමහර පොලිස් මහත්වරුන්ගේ කටයුත නිසාය. මේ නිසා පොලිස් ඇඳුම ‌මේ වෙනස හරහා ‌හෝ පොලිස් ය පොලිස් කරන්නට හැකි නම් රට පෙරටම යන්නේ ය.

පොලිස් ඇඳුම නිලධාරියා හඳුනාගැනීමට උපකාරී වේ. එය රාජකාරියේ වගකීම මතක් වේ. ඒත් ඒ ඇඳුම දැකීමෙන්ම ජනතාවට ආරක්ෂිත බවක් දැනෙනවාද, නැතිනම් බියක් දැනෙනවාද කියන එක ඇඳුමේ රෙදිවලින් පමණක් තීරණය වෙන්නේ නැහැ.

ඇඳුම ශරීරයට පහසු විය යුතුයි. දවසේ වැඩි කොටසක් පාරේ, රාජකාරි කාමරයේ, උසාවියේ හෝ වැසි රස්නය අතර ගත කරන නිලධාරියෙකුට, ඝන රෙදිවලින් මැසූ ඇඳුමක අපහසුව සැබෑ ගැටලුවක්. කාලගුණයට ගැළපෙන රෙදි තෝරාගැනීම, චලනය පහසු කිරීම, ආරක්ෂාව සැලසීම,මේවා සුළු විලාසිතා තීරණ නොවෙයි.

රාජකාරිය සුවපහසු ලෙසත් ගෞරවයෙන්ත් කිරීමට අවශ්‍ය පදනමක්. දවසම උෂ්ණයෙන් දහඩිය දමමින් රාජකාරි කරන නිලධාරියෙකුගේ අපහසුව ගැන කතා කිරීම, මහජන සේවය ගැන කතා කිරීමේම කොටසක්.

එහෙත් ඒ පහසුවේ කතාවට තවත් පැත්තක් තිබේ. මහජන මුදලින් ඇඳුම් හා පාවහන් ලබාදීමේ ක්‍රමය වෙනස් වී තිබෙන බවත්, නිලධාරියෙකුට ඒ වෙනුවෙන් දීමනාවක් ගෙවීමේ ක්‍රමයක් දැනට පොලිස් සේවයේ තිබේ.

ඇඳුම් සඳහා මුදලක් වෙන් කිරීමේදී ප්‍රමාද, ප්‍රමිතිය, සැපයුම් සහ වියදම යන සියල්ල විවෘතව පරීක්ෂා කළ යුතුයි. මිනිසුන්ට අවශ්‍ය වන්නේ දීමනාවක් ගැන අංකයක් පමණක් නොවෙයි. ඒ මුදලට ලැබුණු දේ කුමක්ද, එය නිලධාරියාගේ රාජකාරියට ගැළපුණාද, මුදල් වියදම් කළේ කාර්යක්ෂමවද කියන පිළිතුරුයි.

අලුත් ඇඳුමට ශරීර කැමරා සවි කිරීම ගැන සිතමු. ඒ අදහසට වැදගත් පැත්තක් තිබේ. කැමරාවක් නිසි ප්‍රතිපත්තියක් යටතේ භාවිත කළොත්, රාජකාරියේ සිදුවීම් පිළිබඳ සාක්ෂි සුරැකීමටත්, පැමිණිලි විමර්ශනයේදී කරුණු පැහැදිලි කරගැනීමටත් උපකාරී විය හැකියි.

එහෙත් කැමරාවක් සවි කිරීමෙන් පමණක් වගවීම ඇති වන්නේ නැහැ. එය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ කවදාද? පටිගත කිරීම් ගබඩා කරන්නේ කෙසේද? ඒවාට පිවිසිය හැක්කේ කාටද? පටිගත කිරීම නවත්වන අවස්ථාවලට නීති තිබේද? පුද්ගලයන්ගේ පෞද්ගලිකත්වය ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද? මේ ප්‍රශ්නවලට පැහැදිලි පිළිතුරු නැත්නම් කැමරාව ඇඳුමේ උපාංගයක් විතරයි.

තාක්ෂණය විශ්වාසය වෙනුවට පෙනී සිටිය නොහැකියි. එය විශ්වාසය ගොඩනැගීමට උපකාර කළ හැකි මෙවලමක් පමණයි. එය ජනතාවටත් නිලධාරීන්ටත් සාධාරණව යෙදෙන බව පෙන්වීමට, නීති, පුහුණුව සහ ස්වාධීන අධීක්ෂණය අවශ්‍යයි.

පොලිසිය කියන්නේ පාරේ මුණගැසෙන නිලධාරියා පමණක් නොවෙයි. රාත්‍රියේ හදිසි අනතුරක් සිදු වූ විට දුරකථනයට පිළිතුරු දෙන ස්ථානය, අතුරුදන් වූ අයෙකු ගැන පැමිණිල්ලක් ලියාගන්නා මේසය, අපරාධයකට මුහුණ දුන් අයෙකුට පළමු වරට කතා කළ යුතු ආරක්ෂිත තැන.මේ සියල්ල පොලිස් සේවයේ මුහුණුවරයි.

පැමිණිල්ලක් දීමට ගිය පුද්ගලයෙකුට ගෞරවයෙන් සවන් දෙනවාද? භාෂාව, ලිංගභේදය, වයස හෝ සමාජ තත්ත්වය නොසලකා සාධාරණව සලකනවාද? පැමිණිල්ල විභාග කිරීමට ගතවන කාලය ගැන දැනුම් දෙනවාද? එවැනි අත්දැකීම් නිල ඇඳුමේ වර්ණයට වඩා ජනතාවගේ මතකයේ රැඳෙනවා.

ඇතැම් පොලිස් ස්ථානවල නිලධාරීන්ට දිගු පැය ගණනක් රාජකාරි කිරීමට සිදුවන බවත්, කාර්ය මණ්ඩල හිඟය සහ වැඩබර ගැටලු පවතින බවත් දුන් පෙළේ සඳහන්. ඒ දුෂ්කරතා නොසලකා, නිලධාරීන්ගේ සෑම අසාර්ථකත්වයක්ම පුද්ගලික අසමත්කමක් ලෙස සලකා විසඳුම් සොයන්න බැහැ. අඩු සම්පත්, ප්‍රමාණවත් නොවන පුහුණුව, අසමතුලිත වැඩබර සහ විවේක හිඟය සේවාවේ ගුණාත්මකභාවයට බලපායි.

ඒ නිසා නිලධාරීන්ගේ සුබසාධනය ගැන කතා කිරීම පොලිසියට කරන විශේෂ අනුග්‍රහයක් නොවෙයි. මහජන සේවය හොඳින් පවත්වාගෙන යාමට කරන ආයෝජනයක්.

එසේම, වැඩබර තිබීම වැරදි ක්‍රියාවකට නිදහසට කරුණක් විය නොහැකියි. බලය අනිසි ලෙස භාවිත කිරීමක්, අසාධාරණ සැලකීමක් හෝ පැමිණිල්ලක් නොසලකා හැරීමක් සිදුවූ විට, එයට පැහැදිලි හා ස්වාධීන විමර්ශනයක් අවශ්‍යයි. හොඳ පොලිස් සේවයක් යනු නිලධාරීන්ට සහාය දෙන සේවයක් පමණක් නොවෙයි. වැරදිවලට වගවීමත් සහතික කරන සේවයක්.

ඇඳුමට පෙර, මැසිය යුතු දේ කුමක් ද, මෙන්න ඒ් අලුත් ඇඳුමේ වෙනසක කතාව අගනේය.

නවීකරණය ඇත්තටම සිදුවීමට නම්, නිල ඇඳුම සමඟ තවත් බොහෝ දේ එකම මැහුම් රේඛාවකට ගත යුතුයි. පුරප්පාඩු සහ ප්‍රදේශවල අවශ්‍යතා අනුව කාර්ය මණ්ඩලය බෙදාහැරීම, අපරාධ විමර්ශනයට අවශ්‍ය පුහුණුව, ඩිජිටල් සාක්ෂි නිසි ලෙස හසුරුවන ක්‍රම, සන්නිවේදන උපකරණ, වාහන, ආරක්ෂිත සේවා පරිසරය,මේ සියල්ලත් එයට අයත්.

කාන්තා හා ළමා ආරක්ෂාව, සයිබර් අපරාධ, ජනකාය කළමනාකරණය, මානව හිමිකම් සහ මහජන සන්නිවේදනය පිළිබඳ පුහුණුවත් දිගටම යාවත්කාලීන විය යුතුයි. පැමිණිලි ලැබුණු පසු ඒවා විමර්ශනය කර අවසන් කිරීමට ගතවන කාලය පිළිබඳ පැහැදිලි ක්‍රමයක් තිබිය යුතුයි. පත්කිරීම්, උසස්වීම් හා මාරුවීම් සම්බන්ධ තීරණ තේරුම්ගත හැකි, සාධාරණ ක්‍රමයකට ගත යුතුයි.ප්‍රසම්පාදන හා වියදම් පිළිබඳ විනිවිදභාවයත්,පොලිස් සේවයේ ස්වාධීනත්වය පිළිබඳ මහජන විශ්වාසයත්,නවීකරණය ගැන කතා කරන විට මඟහැරිය නොහැකි කොටස් සමුහයකි.

ඒ සියල්ල එකවර සකස් කළ නොහැකි වුණත්,ආරම්භය පැහැදිලි විය හැකියි. ඉලක්ක ප්‍රකාශ කිරීම, ප්‍රගතිය මැනීම, මහජනයාට තොරතුරු ලබාදීම, අඩුපාඩු පිළිගෙන ඒවාට පිළියම් යෙදීම. පෙනුමට අලුත් ඇඳුමක් දී, ඇතුළේ ගැටලු පැරණි ලෙසම තබාගතහොත්, එය නවීකරණයක් නොවෙයි. එය අලුත් රෙද්දකින් පැරණි මැහුම වසා දැමීමක් වැනිය.මේ නිසා පොලිස් ඇඳුම පොලිසිය ගැන කියවනා අලුත් පොලිස් කතාවකට ගමන් කරන්නට සියලුම වගකිවයුතු අංශ වගබලා ගත යුතුව තිබේ.

පැරණි ජන කතාවක් තිබේ. නරියා කොකාට සුප් පිළිගන්වන්නේ පැතලි පිඟානකය. නරියාට කෑමට පහසුයි.කොකාට හොටෙන් කන්න බැහැ.පසුදා කොකා නරියාට ආරාධනා කර දිග බඳුනක කෑම පිළිගන්වනවා. දැන් නරියාට කන්න බැහැ. ඒ කතාවේ පාඩම සරලයි. ආරාධනාව ලස්සන වචනවලින් තිබුණත්, සැබෑ අත්දැකීම සැලසුම් කරන්නේ කා වෙනුවෙන්ද යන්න වැදගත්.

පොලිස් ප්‍රතිසංස්කරණත් පොලිස් ඇඳුමේද කතාව මෙයට සමානය. නිලධාරීන්ට සුවපහසු ඇඳුමක් සැලසුම් කරන විට, එය ඔවුන්ගේ රාජකාරියට ඇත්තටම ගැළපෙනවාද යන්න ඇසිය යුතුයි.

ඒ සමඟම, පොලිසියෙන් සේවය ලබන ජනතාවට ඒ වෙනසෙන් කුමක් ලැබෙනවාද යන්නත් ඇසිය යුතුයි. දෙපාර්ශ්වයම සැලකිල්ලට ගත් සැලැස්මක් මිස, එක පැත්තකට පමණක් ගැළපෙන අලංකාර සැලැස්මක් දිගුකාලීනව සාර්ථක වන්නේ නැහැ.

අලුත් ඇඳුමක් පොලිසියට වැදගත් ආරම්භයක් විය හැකියි. දේශගුණයට ගැළපෙන රෙද්ද, නිසි සාක්කු, රාජකාරියට පහසු හැඩය සහ නවීන උපකරණ ඇත්තටම ප්‍රයෝජනවත්. එහෙත් අලුත් පොලිසියක් උපදින්නේ මැහුම් කාමරයක නොවෙයි.

එය උපදින්නේ නීතිය හැමෝටම එකසේ ක්‍රියාත්මක වන විට, බලය භාවිතය සාධාරණ වන විට, පැමිණිලිවලට පිළිතුරු ලැබෙන විට, නිලධාරීන්ට අවශ්‍ය පහසුකම් සහ පුහුණුව ලැබෙන විට, වැරදි සිදුවූ විට වගවීම පෙනෙන විටයි.

ඒ නිසා අලුත් පොලිස් ඇඳුමක් ගැන කතා කරන විට අපි අහන්න ඕනේ වර්ණය මොකක්ද කියලා පමණක් නොවෙයි. ඇඳුම වෙනස් කරනේ අනුරගෙ ආණඩුව ද ගන නොවෙයි මෙය වෙනම කතාවකි.

එය අඳින නිලධාරියා ජනතාව හමුවේ කෙසේ හැසිරෙයිද? ඔහුට හෝ ඇයට රාජකාරිය ඉටු කිරීමට අවශ්‍ය සහාය තිබේද? බලය වැරදි ලෙස යෙදුවොත් පැමිණිල්ල විභාග කරන්නේ කවුද? මහජන මුදලින් කරන වෙනසක ප්‍රතිඵල මනින්නේ කෙසේද?

රෙදි කපාගන්න පුළුවන්. මැහුමක් මහන්නටත් හැකියාවක් තිබේ. නමුත් ජනතා විශ්වාසය නැවත මසන්න නම්, කාලයත් අවංකකමත් අවශ්‍යයි. පොලිසියට අලුත් ඇඳුමක් ඇන්ඳවීම ප්‍රතිසංස්කරණයක පළමු මැහුම විය හැකියි. එය අවසාන මැහුම නොවන බව රටට පෙන්වීම තමයි සැබෑ අභියෝගය.

අලුත් පොලීසියක් අලුත් ඇඳුමකින් නව වෙනසක් ඇතිව ජනතාවගේ සාමය සහජීවනය ඇති කිරීමට ගමන් කරන දිනය මේ අනුව ඈතද? ලඟ ද ?  පොලීසිය දෙස ජනතාව බලා සිටින බව පොලිසියේ ඇත්තෝ මතක තබා ගත යුතුව ඇත. නැත හොත් අලුත් පොලීසියේ තරුපටි ද පොලිස් කඹාය ද ජනතාවා ඉදිරියේ ගැලවී ගොස් පරණ මුද්දය වගේ පරණ පොලිස් කාරයාම තමයි බං මේ කියන දවසට නොයන්නට පොලිස් ඇඳුම සමඟින්  පොලීසියම වෙනස් වෙන තුරු ජනතාව බලා සිටිනු බව  පොලීසියට නැවතත් මතක් කළ යුතුව ඇත.

Share.
Leave A Reply