ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලෙන් ශ්රී ලංකාවට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 206ක හදිසි මූල්ය සහායක්: ‘දිට්වා’ සුළි කුණාටු ව්යසනයෙන් පසු සාර්ව ආර්ථිකය ස්ථාවර කිරීමට පියවර
කොළඹ (2025 දෙසැම්බර් 19): ව්යසනකාරී ‘දිට්වා’ (Ditwa) සුළි කුණාටුවෙන් හටගත් හදිසි අවශ්යතා සපුරා ගැනීම සහ රටේ සාර්ව ආර්ථික ස්ථායීතාව සුරක්ෂිත කිරීම වෙනුවෙන් ශ්රී ලංකාවට ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 206ක (විශේෂ ගැනුම් හිමිකම් මිලියන 150.5ක) හදිසි මූල්ය සහායක් ලබා දීමට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ විධායක මණ්ඩලය අනුමැතිය ලබා දී ඇත.
මෙම මූල්ය පහසුකම ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ ‘කඩිනම් මූල්යන උපකරණය’ (Rapid Financing Instrument – RFI) යටතේ පිරිනමනු ලබන අතර, එය ශ්රී ලංකාව සඳහා වන කෝටාවෙන් සියයට 26කට සමාන වේ.
‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුවේ බලපෑම සහ මූල්ය සහායේ අවශ්යතාව
පසුගිය නොවැම්බර් 28 වන දින දිවයිනට බලපෑ දරුණු ‘දිට්වා’ සුළි කුණාටුව හේතුවෙන් ජීවිත 600කට අධික ප්රමාණයක් අහිමි වූ අතර තවත් මිලියන ගණනකගේ ජීවනෝපායන්ට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය. ගංවතුර සහ නායයෑම් හේතුවෙන් රට පුරා පුද්ගලයන් 100,000කට අධික පිරිසක් අවතැන් වූ අතර අත්යවශ්ය යටිතල පහසුකම්වලටද විශාල හානි සිදු විය.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ඇති වූ හදිසි මානුෂීය අවශ්යතා සහ යළි ගොඩනැගීමේ ප්රයත්න හේතුවෙන් මතු වූ රාජ්ය මූල්ය පීඩනය සහ ගෙවුම් තුලන අවශ්යතා සපුරා ගැනීමට මෙම IMF සහාය අත්යවශ්ය වී තිබේ.
විස්තීර්ණ ණය පහසුකමේ (EFF) වත්මන් තත්ත්වය
ශ්රී ලංකාව දැනටමත් ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල සමඟ ක්රියාත්මක කරන ‘විස්තීර්ණ ණය පහසුකම’ (EFF) යටතේ වන පස්වන සමාලෝචනය අවසන් වීමට ආසන්නව තිබියදී මෙම සුළි කුණාටු ව්යසනය ඇති විය. කෙසේ වෙතත්, ව්යසනයෙන් සිදු වූ බලපෑම නිවැරදිව තක්සේරු කිරීමට කාලය අවශ්ය බැවින් පස්වන සමාලෝචනය කෙටි කාලයකට ප්රමාද කර ඇත. ඒ අනුව, අදාළ සාකච්ඡා 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී යළි ආරම්භ කිරීමට නියමිතය.
ආර්ථික දර්ශක සහ ප්රක්ෂේපණ
2025 වසර සඳහා ශ්රී ලංකාවේ ආර්ථික වර්ධනය සහ මූල්ය තත්ත්වය පිළිබඳ ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල ඉදිරිපත් කර ඇති ප්රධාන දර්ශක කිහිපයක් පහත දැක්වේ:
- දළ දේශීය නිෂ්පාදිතයේ (GDP) වර්ධනය: 2024 වසරේ සියයට 5.0ක් ලෙස පැවති වර්ධනය, 2025 වසරේදී සියයට 4.2ක් දක්වා මන්දගාමී වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
- උද්ධමනය (Inflation): කොළඹ පාරිභෝගික මිල දර්ශකය අනුව 2025 වසරේ සාමාන්ය උද්ධමනය සෘණ සියයට 0.3ක් දක්වා පහත වැටෙනු ඇතැයි ප්රක්ෂේපණය කර ඇත.
- දළ නිල සංචිත: 2025 වසර අවසානය වන විට දළ නිල සංචිත ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 6,122ක් දක්වා වර්ධනය වනු ඇතැයි ඇස්තමේන්තු කර තිබේ.
විනිවිදභාවය සහ වගවීම
සුළි කුණාටු ව්යසනය වෙනුවෙන් සිදු කරන සියලුම හදිසි වියදම්, ‘රාජ්ය මූල්ය කළමනාකරණ පනතට’ අනුකූලව සහ ඉහළ විනිවිදභාවයකින් යුතුව සිදු කරන බවට රජය සහතික වී ඇත. එමෙන්ම, මහ බැංකුව අඛණ්ඩව අයවැය මූල්යකරණයෙන් (මුදල් මුද්රණයෙන්) වැළකී සිටින බවද අවධාරණය කර තිබේ.
ආර්ථිකය තවදුරටත් යම් අවදානම්වලට ලක්විය හැකි මට්ටමක පවතින නමුත්, ශ්රී ලංකාව ප්රතිසංස්කරණ න්යාය පත්රයට තිරසර ලෙස අනුගත වීම හරහා මිල ස්ථායීතාව සහ විදේශ විනිමය සංචිත ගොඩනැගීමේ ප්රගතියක් අත්පත් කරගෙන ඇති බව ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල පෙන්වා දෙයි.
journalist Nuwan Prasanna Sumanarathna with journalist Yohan Rasindu Uthpala